ഓർമ്മയുടെ വിചിത്ര ലോകം ! 🧠
------------------------------
നിങ്ങൾ ഒരു പഴയകാല സംഭവം ഒരു സുഹൃത്തുമായി സംസാരിക്കുകയാണെന്ന് സങ്കൽപ്പിക്കുക.
രണ്ടുപേരും ആ സംഭവത്തിൽ ഒരുമിച്ചുണ്ടായിരുന്നു.
എന്നാൽ നിങ്ങൾ ഓർക്കുന്നതും സുഹൃത്ത് ഓർക്കുന്നതും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്.
അന്ന് നിങ്ങൾ ധരിച്ചിരുന്ന ഷർട്ടിന്റെ നിറം, പറഞ്ഞ തമാശ, പോയ സ്ഥലം... ഓരോ ചെറിയ കാര്യത്തിലും തർക്കമാകുന്നു.
രണ്ടുപേർക്കും ഉറപ്പാണ്, താൻ ഓർക്കുന്നതാണ് ശരിയെന്ന്.
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നത്?
നമ്മുടെ തലച്ചോറ് ഒരു വീഡിയോ ക്യാമറ പോലെ, നടന്ന സംഭവങ്ങളെല്ലാം അതേപടി റെക്കോർഡ് ചെയ്ത് സൂക്ഷിക്കുന്നു എന്നാണ് നാം കരുതാറ്.
എന്നാൽ സത്യം അതല്ല.
നമ്മുടെ ഓർമ്മ ഒരു വീഡിയോ ക്യാമറയല്ല, മറിച്ച് ഓരോ തവണയും തിരുത്തിയെഴുതുന്ന ഒരു വിക്കിപീഡിയ പേജാണ്!
നമ്മൾ ഒരു സംഭവം ഓർത്തെടുക്കുമ്പോൾ, തലച്ചോറിലെ ഒരു ഫയൽ തുറന്ന് വായിക്കുകയല്ല ചെയ്യുന്നത്.
മറിച്ച്, ആ സംഭവത്തിന്റെ പല കഷ്ണങ്ങളെ
(ദൃശ്യം, ശബ്ദം, വികാരം, ഗന്ധം)
തലച്ചോറിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച്, ആ നിമിഷത്തിൽ പുനർനിർമ്മിക്കുകയാണ്
(reconstruct)
ചെയ്യുന്നത്.
ഈ പുനർനിർമ്മാണ പ്രക്രിയയിൽ പല പിഴവുകളും സംഭവിക്കാം.
ഓരോ തവണ നാം ഒരു പഴയ ഓർമ്മയെ വീണ്ടും ഓർക്കുമ്പോഴും, അത് തിരികെ 'സേവ്' ചെയ്യുമ്പോൾ ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വിധേയമാകുന്നു.
നമ്മുടെ ഓർമ്മകളെ അവിശ്വസനീയമാക്കുന്ന ചില പ്രധാന ചതിക്കുഴികൾ ഇതാ:
1. ഓർമ്മകൾ 'നിർമ്മിക്കാം' (The Misinformation Effect) 🕵️♀️
ഒരു സംഭവം നടന്നതിന് ശേഷം നമുക്ക് ലഭിക്കുന്ന തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ, നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ ഓർമ്മയുമായി കൂടിക്കലരാം.
മനഃശാസ്ത്രജ്ഞയായ എലിസബത്ത് ലോഫ്റ്റസിന്റെ "ലോസ്റ്റ് ഇൻ ദ മാൾ" എന്ന പരീക്ഷണം പ്രശസ്തമാണ്.
പരീക്ഷണത്തിൽ പങ്കെടുത്തവരോട്, അവരുടെ കുട്ടിക്കാലത്ത് ഒരു മാളിൽ വെച്ച് വഴിതെറ്റിപ്പോയ ഒരു സംഭവം (യഥാർത്ഥത്തിൽ നടക്കാത്തത്) ബന്ധുക്കൾ വിവരിച്ചു കൊടുത്തു.
ആവർത്തിച്ച് ഈ കഥ കേട്ടപ്പോൾ, പങ്കെടുത്തവരിൽ നാലിലൊന്ന് പേരും അങ്ങനെയൊരു സംഭവം നടന്നതായി 'ഓർത്തെടുക്കുകയും' അതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ ഭാവനയിൽ നിന്ന് കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും ചെയ്തു!
ഇല്ലാത്ത ഓർമ്മകൾ നമ്മുടെ തലച്ചോറിൽ സ്ഥാപിക്കാൻ ഇത്ര എളുപ്പമാണ്.
2. 'പഴയ നല്ല കാലം' എന്ന മിഥ്യ (Rosy Retrospection) ✨
ഭൂതകാലത്തെക്കുറിച്ച് ഓർക്കുമ്പോൾ, അതിലെ നല്ല അനുഭവങ്ങളെ മാത്രം ഓർക്കുകയും മോശം അനുഭവങ്ങളെ അവഗണിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രവണത നമുക്കുണ്ട്.
"എന്റെ കുട്ടിക്കാലമായിരുന്നു ഏറ്റവും നല്ലത്" എന്ന് പലരും വിശ്വസിക്കുന്നത് ഇതുകൊണ്ടാണ്.
അന്നുണ്ടായിരുന്ന കഷ്ടപ്പാടുകളും പ്രയാസങ്ങളും അവർ സൗകര്യപൂർവ്വം മറന്നുപോകുന്നു.
3. സിനിമയുടെ ക്ലൈമാക്സ് പോലെ (The Peak-End Rule) 🎬
ഒരു അനുഭവത്തെ നാം ഓർക്കുന്നത് അതിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ദൈർഘ്യത്തെയോ ശരാശരിയെയോ ആശ്രയിച്ചല്ല, മറിച്ച് അതിലെ ഏറ്റവും തീവ്രമായ നിമിഷത്തെയും (Peak) അവസാനത്തെ നിമിഷത്തെയും (End) ആശ്രയിച്ചാണ്.
ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരാഴ്ച നീണ്ട മനോഹരമായ ഒരു വിനോദയാത്രയുടെ അവസാന ദിവസം നിങ്ങളുടെ പഴ്സ് നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, ആ യാത്രയെ മൊത്തത്തിൽ ഒരു മോശം അനുഭവമായി നിങ്ങൾ ഓർക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
4. എവിടെയോ കേട്ട മറവി (Source Amnesia) 🤔
നമുക്ക് ഒരു കാര്യം ഓർമ്മയുണ്ടാകും, പക്ഷേ അത് എവിടെ നിന്നാണ് അറിഞ്ഞതെന്ന് നാം മറന്നുപോകുന്നു.
ഒരു ശാസ്ത്ര ലേഖനത്തിൽ വായിച്ചതാണോ അതോ ഒരു 'വാട്ട്സ്ആപ്പ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി' ഫോർവേഡിൽ കണ്ടതാണോ എന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതെ വരുമ്പോൾ, തെറ്റായ വിവരങ്ങളെ നാം സത്യമായി കണക്കാക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു.
ഓർമ്മകളെ വിശ്വസിക്കാം, അന്ധമായി ആരാധിക്കരുത്.
അപ്പോൾ നമ്മുടെ ഓർമ്മകളെ ഒട്ടും വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നാണോ?
അല്ലേയല്ല.
നമ്മുടെ ദൈനംദിന ജീവിതം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാൻ സഹായിക്കുന്നത് ഓർമ്മകളാണ്.
എന്നാൽ, ഓർമ്മകൾക്ക് തെറ്റുപറ്റാം എന്ന യാഥാർത്ഥ്യം അംഗീകരിക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനമാണ്.
ഒരു പഴയ കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് തർക്കമുണ്ടാകുമ്പോൾ, "എന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കും തെറ്റുപറ്റാം" എന്ന് ചിന്തിക്കുന്നത് ബന്ധങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ സഹായിക്കും.
നമ്മുടെ ഓർമ്മകൾ നമ്മുടെ ജീവിതകഥയാണ്.
പക്ഷേ, ആ കഥയുടെ ഒരേയൊരു എഴുത്തുകാരൻ നമ്മൾ മാത്രമല്ല.
നമ്മുടെ അനുഭവങ്ങളും, വികാരങ്ങളും, വിശ്വാസങ്ങളും, എന്തിന്, നമ്മുടെ തെറ്റിദ്ധാരണകൾ പോലും ആ കഥയെ ഓരോ നിമിഷവും തിരുത്തി എഴുതിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
(കടപ്പാട്)
✍ Basheer Pengattiri
------------
അഭിപ്രായങ്ങളൊന്നുമില്ല:
ഒരു അഭിപ്രായം പോസ്റ്റ് ചെയ്യൂ
അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുക 🤗